Kanser na Ovario
KANSER NA OVARIO POR SURGI NA KUALKE EDAT
Kanser na ovario ta un malesa ku por surgi na kualke edat, pero e ta mas komun despues di menopousa, i notoriamente e ta difísil pa diagnostiká. Si e keda detektá na tempu e chènsnan pa rekuperashon ta mehorá tambe.
KIKO E TA?
Tin diferente tipo di kanser na ovario, pero esun di mas komun ku ta konta pa 90 porshento di kasonan, ta kanser epitelial na ovario òf kanser den e parti superfisial di e ovario. Un 40 pa 50 porshento di hende muhénan diagnostiká ku kanser na ovario lo ta na bida ainda despues di sinku aña. Ora ku e malesa ser diagnostiká tempran, e grado di sobrebibensia ta mas haltu, aunke e tipo i severidat di e kanser tambe ta faktornan importante.
KOUSANAN
E kousa eksakto pa kanser na ovario no ta kla, pero tin algun faktor konosí ku ta hisa e riesgo. Esun di mas importante ta e historial familiar, pa motibu ku e genenan malu ku ta hisa e riesgo pa e tipo di kanser aki por ser heredá. Bo riesgonan ta mas grandi si bo tin un di e siguiente tiponan di kanser: ovario, pechu, tripa, prostat i matris.
E riesgo pa desaroyá kanser na ovario tambe lo por ta relashoná ku e kantidat di webu ku e ovario ta saka. Kada bes ku un webu Sali (ovulashon) e superfisie di e ovario ta kibra i habri. I e sèlnan na superfisie ta dividí nan mes pa repará e daño, oumentando e chènsnan pa desaroyo di un tumor.
Pues hañamentu di yu i dunamentu di lechi di pechu por redusí e riesgo, i tambe uso di píldora antikonseptivo (ku ta prevení ovulashon).
Otro faktornan di riesgo ta enserá tratamentu pa fertilidat, dieta haltu na vèt i uso di puiru (talko) na e aria genital.
SINTOMANAN
E síntomanan hopi biaha ta masha vago, spesialmente den e fase tempran. Su diagnóstiko por ser hasí pa medio di tèstnan di sanger. Tin hende ku no tin síntoma mes i e malesa ta ser deskubrí pa koinsidensia. Pero e síntomanan por inkluí doló den barika i un sintimentu di tin barika yen.
Miéntras ku e malesa ta avansá, e por kousa doló parti abou den barika, doló durante di sèks, barika hinchá, konstipashon i menstruashon iregular. Den gradonan avansá di e malesa, lo por surgi pèrdida di apetit, nausia, pèrdida di peso, kansansio i rosea kòrtiku.
TRATAMENTU
Mayoria hende muhé ku kanser na ovario ta ser ofresé pa hasi siruhia pa saka e tumor. Tambe tin posibilidat pa hasi radioterapia òf kimoterapia. Pero e tratamentu rekomendá ta dependé di e tipo di kanser na ovario, kon leu el a plama, kon severo e ta i kon salú e persona mes ta.